Gemeenteraad Hardenberg: raakvlakken tussen burger en politiek

HARDENBERG – Op 21 maart vinden er gemeenteraadsverkiezingen plaats. Onlangs vroeg ik de lijsttrekkers van de deelnemende partijen wat voor hen het voornaamste punt van verbetering binnen de gemeente Hardenberg is en waarover zij juist erg te spreken zijn. Tegelijkertijd vond er een enquête onder inwoners van de gemeente Hardenberg plaats, gepromoot door de Toren, Hardenberg.nu en de Dedemsvaartse Courant. Hierin werden dezelfde twee vragen gesteld. Dit artikel beschrijft de interessante uitkomsten van dit onderzoek.

Aan het onderzoek deden vrijwillig negentig inwoners van de gemeente Hardenberg mee. Hiervan was precies 70 procent man en 30 procent vrouw. De gemiddelde leeftijd bedroeg ruim 53 jaar. Het merendeel van de respondenten is afkomstig uit één van de twee grote kernen binnen de gemeente, namelijk Hardenberg (38.9%) of Dedemsvaart (33.3%). De overige dorpen leverden maximaal vier respondenten (4.4% van het totaal). De deelnemers gaven over het algemeen aan veel waarde te hechten aan de lokale politiek, met een score van bijna 5.5 op een schaal van één tot zeven. Het overgrote merendeel, namelijk ruim 95 procent, was ervan op de hoogte dat er binnenkort gemeenteraadsverkiezingen zullen plaatsvinden. Op de vraag of men voornemens is te gaan stemmen in maart, antwoordde 86.7% ‘ja’. Slechts 3.3% gaf aan zeker te weten niet te gaan stemmen. Van alle deelnemers weet exact tweederde bovendien al op welke partij hij/zij gaat stemmen. Ook in Hardenberg blijkt het politieke landschap zeer gefragmenteerd. De verschillen tussen de partijen blijken namelijk erg klein. Het CDA is favoriet, met 14.4%, gevolgd door PvdA (11.1%) en ChristenUnie (8.9%). Tien procent geeft aan niet te willen zeggen op welke partij hij/zij gaat stemmen.

Verbeterpunten

De enquête draait, zoals gezegd, voornamelijk om de twee vragen die ook aan de lijsttrekkers van de deelnemende partijen zijn gesteld: wat dient er naar uw mening te veranderen in Hardenberg en waarover bent u erg te spreken? De respondenten waren volledig vrij te antwoorden: er zat geen limiet aan het aantal gebruikte tekens. Zodoende noemden sommige respondenten ook meerdere thema’s. In onderstaand diagram zijn alleen de thema’s vermeld die tenminste drie keer genoemd werden, de andere zijn geschaard onder ‘overig’.

De antwoorden wijzen uit dat een groot deel van de ‘Hardenbergers’ wel klaar is met ‘zondag als rustdag’: voor bijna negentien procent geldt dat zondagopenstelling van de winkels, al dan niet met een beperking (bijvoorbeeld één keer per maand), het belangrijkste punt van verandering is. Zo zegt een 55-jarige man uit Hardenberg: “De gemeente c.q. bestuursdienst dient werk zoveel mogelijk uit te besteden aan lokale ondernemers. Winkeliers mogen zelf uitmaken wanneer zij geopend zijn, dus ook op zondag.” Een vrouw uit Sibculo (50 jaar) is al tevreden met “één koopzondag in de maand” terwijl een 64-jarige Gramsbergenaar hoopt op “enkele koopzondagen per jaar.” De algemene teneur is, zoals een Hardenberger van 33 het verwoordt: “Winkeliers moeten zelf kunnen kiezen.”

Het tweede pijnpunt blijkt betaald parkeren in Hardenberg te zijn. Voor zo’n één op de zeven respondenten is dit de voornaamste doorn in het oog. Opvallend is dat een groot gedeelte van de mensen die aangeven voor het afschaffen van betaald parkeren te zijn, tevens voorstander is van zondagopenstelling van de winkels. Wat betreft een 73-jarige man uit Gramsbergen dient Hardenberg een voorbeeld te nemen aan Coevorden, alwaar het parkeren gratis is en het aantal koopzondagen sinds medio 2016 heeft toegenomen.

Verder geeft een gedeelte van de geënquêteerden aan dat het zich stoort aan de in hun ogen beperkte aandacht die er vanuit de politiek naar de kleinere kernen zou gaan. “Niet alleen in de stad Hardenberg moeten voorzieningen voor inwoners getroffen worden, maar ook de buitengebieden mogen niet worden vergeten”, aldus een 50-jarige vrouw uit Sibculo. Een 73-jarige Dedemsvaarter sluit zich hierbij aan en denkt daarbij ook aan de vele vrijwilligers die dagelijks op de been zijn. Hij stelt: “Er moet meer aandacht van de gemeente komen voor het behoud van de voorzieningen in de kernen en kleine kernen, welke veel zelfwerkzaamheid vergen. Voorzieningen moeten zondanig ingericht worden dat de mate van zelfwerkzaamheid ook beperkt kan worden. Dit om overbelasting van vrijwilligers te voorkomen, zodat ze er mee stoppen.”

Hiermee raakt hij aan het thema ‘burgerparticipatie’, dat volgens vijf procent van de deelnemers meer aandacht verdient. Een 64-jarige man uit Dedemsvaart is hard in zijn oordeel. “Ze menen dat alles wat ze doen goed is voor de burgers en rammen alles erdoor. Gewoon walgelijk.” Bijval krijgt hij van een Hardenberger (49): “Ze moeten zich ervan bewust te zijn dat zij door de inwoners van de gemeente zijn gekozen en moeten stoppen met het uitmelken van hun inwoners.” Een 47-jarige Sibculoër is ietwat genuanceerder. Hij stelt: “De gemeente zou meer oog moeten hebben voor de belangen van de burgers (woonomgeving, kwaliteit van leven) en niet altijd zonder meer alle ruimte bieden aan ondernemers.” Een andere man (21, Hardenberg) lijkt eerder kansen te zien: “Meer met de inwoners samenwerken. Bijvoorbeeld rondom energietransitie en werk.”

Tevreden

Behalve naar de verbeterpunten, is de respondenten ook gevraagd aan te geven waarover zij momenteel juist bijzonder te spreken zijn in hun gemeente. Opvallend: waar er slechts drie respondenten waren die aangaven de vraag met betrekking tot verbeterpunten niet te kunnen beantwoorden, wisten liefst 36 personen niets te bedenken waarover zij te spreken zijn. De antwoorden die in deze richting wijzen varieerden van ‘weet ik niet’ of ‘geen idee’ tot ‘ik ben nergens te spreken over’. Eén persoon gaf juist aan ‘overal’ tevreden over te zijn.

Zoals blijkt uit het bovenstaande cirkeldiagram, is ‘natuur’ het meest geroemde thema binnen de gemeente Hardenberg. Vooral het nog volop in ontwikkeling zijnde Vechtpark (Hardenberg) oogst veel lof. Er wordt onder andere gesproken van een “mooi park dat het aanzien van de stad vergroot”. Anderen zijn over het algemeen te spreken over het onderhoud van het groen (zo stellen bijvoorbeeld een 34-jarige vrouw uit Schuinesloot en een 42-jarige Dedemsvaarter).

Verder blijkt er beslist geen consensus te bestaan over het afschaffen van de zondagsrust. Waar, zoals hierboven al bleek, een groot deel van de ‘Hardenbergers’ wel heil zien in een al dan niet gedeeltelijke zondagopenstelling van de winkels, wordt de zondagsrust juist ook genoemd als iets dat beslist behouden dient te worden. Aangetekend moet worden dat 80% van de respondenten die dit thema noemden afkomstig is uit de stad Hardenberg.

Uit het derde punt van tevredenheid blijkt vervolgens dat de inwoners van de gemeente Hardenberg veel waarde hechten aan gratis parkeren. Waar het afschaffen van betaald parkeren in Hardenberg één van de meestgewenste veranderingen bleek te zijn, wil men in Dedemsvaart juist voorkomen dat dit ingevoerd wordt. Overigens gaan er ook stemmen op om het betaald parkeren in Hardenberg juist te handhaven.

Tevens geven enkele respondenten aan tevreden te zijn over het gemak waarmee zij de gemeente kunnen bereiken. Zo zegt een 50-jarige vrouw uit Sibculo: “De gemeente Hardenberg is een laagdrempelige gemeente. De raadsleden zijn benaderbaar en ook het gemeentehuis (wat ik één van de mooiste gebouwen van Nederland vind!) is goed te bereiken en de wachttijden zijn kort.” Aan deze laagdrempeligheid lijkt ook een 32-jarige Dedemsvaarter te raken: “De hele gemeente is dorps, inclusief Hardenberg zelf, het hoeft niet stads te worden.”

Tot slot blijkt men tevreden te zijn over het aanbod van (goedkope) sociale huurwoningen, de investeringen in het verenigingsleven en staat ook de burgemeester van Hardenberg er – tenminste volgens een 50-jarige Sibculose en een vrouw van 47 uit Dedemsvaart – goed op. Eveneens bestaat er tevredenheid over de (plastic) afvalinzameling.

Overeenkomsten politiek en burgers

Nu we hebben kunnen vaststellen welke verkiezingsthema’s er volgens de politiek relevant zijn en waaraan de inwoners van de gemeente Hardenberg juist waarde hechten, kan voorzichtig geconcludeerd worden welke partijen dichtbij de burgers staan. Aangetekend dient te worden dat de lijsttrekkers gevraagd is het voornaamste punt van verandering en behoud te noemen. Dit wil dus niet zeggen dat alle niet-genoemde thema’s voor hen onbelangrijk zijn.

Uit de interviews met de lijsttrekkers bleek dat de verkiezingen om een viertal hoofdthema’s draaien: armoedebeleid, duurzaamheid/milieu, ‘noaberschap’ en zondagsrust. De voorman en –vrouwen van ChristenUnie, GroenLinks en PvdA hebben van betere hulp voor minderbedeelden een verkiezingsspeerpunt gemaakt. Echter, van alle geënquêteerden gaf slechts één persoon aan een verandering op het gebied van armoedebestrijding als voornaamste punt van verandering te zien. De kans dat deze drie partijen stemmen gaan binnenhalen op basis van dit standpunt, lijkt dan ook niet erg groot.

Waar duidelijk wel raakvlakken blijken te zijn tussen politiek en maatschappij, is op het gebied van duurzaamheid en milieu. ‘Natuur’, als containerbegrip, is het meestgenoemde thema waarover de ‘Hardenbergers’ zeggen tevreden te zijn. Dat valt opmerkelijk te noemen, omdat zowel PvdA, D66 en OpKoers zich sterk maken voor beter beleid op dit vlak. Daarbij richten deze partijen zich wel voornamelijk op duurzame energie, een thema waarover de deelnemers aan de enquête zich veelal niet expliciet uitspraken. Wel gaven enkelen aan dat de aardgaswinning onder Hardenberg zou moeten afnemen of stoppen.

Het onderwerp waarover de meeste consensus lijkt te bestaan, is burgerparticipatie of ‘noaberschap’. De inwoners van Hardenberg geven aan dat zij graag zouden willen dat de politiek meer naar hen luistert en hun ideeën meer ondersteunt. Liefst vier partijen gaven aan het hier roerend mee eens te zijn, te weten D66, GroenLinks, OpKoers en VVD. De lokale partij OpKoers gaat zelfs volledig af op de stem van de samenleving.

Tot slot werd duidelijk dat ‘zondagsrust’ een heet hangijzer is. Vele Hardenbergers die de vragenlijst invulden, zien hier niet langer heil in en zijn van mening dat de winkels (al dan niet in beperkte mate) op zondag moeten kunnen openen. Echter is er ook een noemenswaardige groep die zondag als rustdag juist als het voornaamste punt van behoud beschouwen. Hierin vinden zij bijval van de ChristenUnie en de SGP, terwijl het CDA per kern wil bekijken wat het best functioneert. Van de overige (niet-christelijke) partijen maakte geen enkele het al dan niet openen van winkels op zondag tot een kernpunt.

Kortom: het lijkt alsof de standpunten van D66, GroenLinks en OpKoers het meeste overlappen met de wensen van de inwoners. Dit is zeer opmerkelijk te noemen, aangezien deze partijen, in omgekeerde volgorde, onder de inwoners van de gemeente Hardenberg het minst populair bleken. D66 zou namelijk 6.5% van de stemmen krijgen (evenveel als 50Plus), GroenLinks 4.3% en OpKoers kan, op basis van de enquête, slechts op 1.1% van de stemmen rekenen. Het invullen van de kieswijzer lijkt voor een groot gedeelte van de inwoners van de gemeente Hardenberg dan ook niet onverstandig.